Goedemorgen,

Als iedereen zijn eigenbelang nastreeft, laat de ‘onzichtbare hand’ van de vrije markt de hele samenleving floreren. Althans, zo stelde de econoom Adam Smith (1723-1790) het voor.

Dit weekend maakte een andere econoom van wereldfaam in één scherp zinnetje maar weer eens korte metten met die theorie. ‘De reden waarom die hand onzichtbaar is, is omdat hij niet bestaat’, sneert Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz in een veelgelezen interview van Jonathan Witteman. In zijn meest recente boek laat Stiglitz juist zien hoe het najagen van eigenbelang het welzijn van de maatschappij vaak ondermijnt. 

Die stelling werd afgelopen weken op wereldschaal geïllustreerd in Bakoe. Daar waren tienduizenden vertegenwoordigers uit 197 landen aanwezig voor de grootste vergadering op aarde: de jaarlijkse klimaattop. Zondagochtend vroeg, anderhalve dag in blessuretijd, sloten de landen een akkoord over het bedrag dat rijke landen de komende tien jaar gaan meebetalen om de klimaatravage in de ontwikkelende landen te dempen. Dat zal tot 2035 oplopen tot 300 miljard dollar. 

Het resultaat is een bittere teleurstelling voor veel arme landen in de wereld. Zij hadden ingezet op ruim vier keer zo veel, 1.300 miljard. Een wens die door een gezaghebbende VN-studie is onderbouwd. En naar voorbeelden van de nood aan dat geld hoef je ook niet lang te zoeken. In onze serie over ‘de klimaatrekening’ bijvoorbeeld, met aangrijpende reportages uit Colombia, India en de Marshall Eilanden. En uit de interviews met drie onderhandelaars in Bakoe. 

Dat de arme landen zondagochtend toch besloten dat een slechte deal beter is dan geen deal, heeft alles te maken met Donald Trump. Terwijl hij met elke benoeming duidelijker maakt dat Amerika zich de komende vier jaar enkel en alleen met het eigenbelang zal bezighouden, is de kans klein dat donerende landen in de nabije toekomst met een hoger bedrag zullen komen.

‘De oneerlijkheid tiert welig in de economie’, zegt Stiglitz. Wie de reconstructie van het Akkoord van Bakoe leest, kan niet anders dan het met hem eens zijn. 

Dat, en meer, in deze nieuwsbrief. Tot volgende week!

Tjerk Gualthérie van Weezel